Written By Ankie de Zwaan. On Mar 16. In Opinie

Oh, oh wat een drukte.

Alweer een enquête.
De besturenraad van de christelijke basisscholen heeft onder haar eigen directeuren een onderzoek gehouden over werkdruk en werklast.
Men heeft vooral gekeken naar de papierwinkel en de invloed die dit fenomeen heeft op het werk van directeuren. Laten we maar eens kijken naar het resultaat.

Het lag natuurlijk voor de hand: de paar duizend schooldirecteuren die in tijden van grote werkdruk tijd vonden deze enquête in te vullen, allemaal lieten weten het verschrikkelijk druk te hebben met de stroom papieren, rapporten, formulieren en zo verder. Zo druk dat ze vaak het gevoel hebben aan wat werkelijk belangrijk is, namelijk het kind op school, niet meer toe te komen.

Het geld blijft liggen.
Het blijkt nu dat er subsidies niet aangevraagd worden, geld waar men recht op heeft, niet meer ‘geregeld’ wordt en allerlei maatregelen niet genomen worden. Omdat de papierwinkel schrikbarend is. Een papierstroom van de (school)directeur naar een bovenschoolse manager en vervolgens naar commissie. De commissievoorzitter die dan de boel weer laat nalopen en vervolgens weer door een ingehuurde expert laat beslissen. En vervolgens weer terug. Terecht noemen de directeuren dit een Kafkaiaanse schijnwerkelijkheid.

Niks nieuws onder de zon.
Enige kanttekeningen zijn ook op zijn plaats.
Ook dertig jaar geleden waren er vergelijkbare onderzoeken en met dezelfde uitkomst: te veel papier, teveel rompslomp die nergens over gaat en ook nergens voor nodig is.
En ook twintig of tien jaar geleden werden door allerlei commissies en organisaties gelijke onderzoeken gehouden. Zelfs het eigen ministerie is geïnteresseerd in de werkdruk bij de directieleden. En elke keer komt er een rapport en wordt dit aangeboden aan iemand, wordt er welwillend geknikt en beterschap beloofd. Maar niets mee gedaan!

Ook nu weer zijn we zo ver dat de directieleden zich overvoerd voelen. Er ontstaat een namaak-wereld van papieren. Van commissies die ergens over beslissen en ‘meedenken’. Maar er gaat gewoonweg niets gebeuren, niets mee gedaan worden.

Hoe dan?
De moraal: ooit was ik op een cursus (als directielid van een basisschool) en sprak een wijs man. Toevallig ook afkomstig van één van diezelfde organisaties die het zo goed met de directeuren voor hebben. En hij merkte op dat als directeuren meer tijd kregen voor het échte werk, maar ze meer van dezelfde soort dingen gingen regelen en doen, dan zou er dus niets veranderen. Eerst kreeg hij de hele zaal tegen en eigenlijk over zich heen. Het leek bijna vloeken in een volle kerk.
Maar toen ik ’s avonds naar huis ging, wist ik beter. Hij had gewoonweg gelijk. De werkelijke werkdruk overdag ligt niet bij die papieren die men heen en weer schuift, maar bij de directeuren zélf.

Zelf regelen.
Met andere woorden: hou er gewoon mee op! Om in termen van de christelijke scholen te blijven: help je zelf! De enige die jou als directeur kan genezen, ben jij zélf.
Stop met dat papiershuffelen. Laat die commissies en organisaties zoals gemeentes en inspecties weten dat het ‘klaar’ is. Dat je wel wat beters te doen hebt. Dat je je wilt bezig houden met je eigen school en het kind.
Zolang directeuren alleen maar klagen tegen de eigen bestuurders en bovenschoolse managers verandert er net zoveel als de afgelopen dertig jaar. Er gebeurt niets en het volgende rapport komt er alweer aan om in diezelfde lade van het bureau te verdwijnen. We houden er nog eens een studiedag over en gaan min of meer ontevreden terug naar onze eigen school.

Stop! Leg uit aan je ouders waarom je bepaalde dingen niet meer doet. Waarom je die subsidie niet hebt aangevraagd. Waarom je die papierwinkeltjes niet klaar hebt en ook niet meer klaar wilt maken.
Wees helder, leg uit en vooral niet te bang zijn.
Als directeuren zichzelf genezen van de enge ziekte die bureaucratitus heet, dan is het binnenkort wél afgelopen met al die commissies en clubjes die zichzelf aan het werk houden en daarmee een hele managementlaag aan het eten helpt.

De enigen die na zovele jaren en weer zo ’n rapport een einde kunnen maken aan die bureaucratie en manier van werken zijn de mensen die altijd maar weer gevraagd worden die ellenlange vellen vragen en opmerkingen te verwerken. Die directeuren zélf, dus. Dus ook niet meer meewerken aan zo ’n enquête!
Als een directeur merkt dat hij of zij weer een week heeft gemaakt van meer als vijftig uur en dan ziet dat daarvan weer twintig uur papiertjes invullen was, dan moet die directeur eens een half uurtje zijn of haar voeten op het bureau leggen, de ogen dicht doen en rustig nadenken over hoe dit nu de komende week moet.

Lang leve het plezier in je werk.
En het antwoord is onontkoombaar: stoppen met die soesa. En wel direct en radicaal. Laat een mail uitgaan naar al je collega directeuren, de bovenschoolse directies en je schoolcollega’s. Meld dat je stopt met het heen en weer schuiven en mailen van papierwinkeltjes en dat je dit ook gaat uitleggen aan de ouders. Wacht één dag voor reacties en stuur daarna die mail mét de reacties door naar gemeentes, inspecties, commissies en organisaties. Wacht niet langer op weer een rapport, maar wordt weer baas in eigen school!
Veel succes. Vooral met het uitleggen aan de ouders van je eigen club waarom je weer plezier in je werk wilt hebben en bezig bent met de eigen school.