Written By Ankie de Zwaan. On Jul 10. In School

Het salaris van de juf.
Het klinkt bijna als een begin van een sprookje. Iets als de glazen schoentjes van de juf of de gouden knikkers van de rijke kinderen. Maar het is geen sprookje en het dreigt zelfs een nachtmerrie te worden.

Het is een breed verspreid misverstand dat de leerkrachten in het basisonderwijs toch heel aardige salarissen verdienen en zeker niet hoeven te klagen. Meestal komen bij de bekende borrelpraat dan ook direct de lange vakanties ter spraken en wordt er even uitgelegd dat onderwijzers genoeg verdienen en te weinig daar voor werken.

Wat dat maar zo. Dat zou namelijk het onderwijs een stukje aantrekkelijker maken. Dat zou minder problemen opleveren omdat er dan meer en vooral ook betere onderwijzers zouden zijn.

Problemen in de groep.
Leraren en onderwijzers in het basisonderwijs bij elkaar opgeteld, praten we over een beroepsgroep van een kleine driehonderdduizend mensen die dagelijks of een gedeelte van de week les geven aan zo ‘n drie en een half miljoen leerlingen en studenten.
Een flinke beroepsgroep. Maar ook een groep die nu al te klein is en waar een grote ramp dreigt: allereerst, de vergrijzing die binnen enkele jaren een kwart van die meesters en juffen zal doen vertrekken. En dat is een te grote groep die in een te korte tijd vertrekt. En de ervaring in de scholen dramatisch zal laten zakken. Dat zal over enkele jaren niet zonder gevolgen blijven!

En vervolgens de veel te kleine aangroei van jonge collega’s. En niet in de minste plaats het snel achteruit hollende niveau van wat er voor de groepen komt te staan. En dat laatste heeft nu al gevolgen: niet genoeg niveau om de kinderen en studenten vóór te blijven, betekent gewoonweg dat ‘het’ niet goed genoeg is. Wij voorspellen dat er steeds meer scholen terecht gaan komen op de grens van een aanvaardbaar niveau.

Steeds meer jongeren kijken wel uit om het onderwijs in te gaan. En zeker jongens willen niet meer. Die willen ergens carrière maken en geld verdienen. En dan is het basisonderwijs wel het laatste waar je gezien wilt worden.

Andere gevolgen?
Veel schooluitval in het voortgezet onderwijs omdat de gegeven lessen maar zo, zo zijn. En steeds meer jonge werkelozen met een opleiding die niet aansluit op de mogelijkheden in de maatschappij.

Een prachtig vak?
Het was al langer tijd een campagne te beginnen om meer jongelui het prachtige vak van het onderwijs in te krijgen. Laten zien dat het een vak is waar je trots op kunt zijn. Waar je het verschil kunt betekenen in het leven van een kind.

Helaas, zal dat dan wél moeten met minder geld en met minder salaris!
Nog minder geld voor de scholen en nog minder salaris voor degenen die voor de klas staan?
Jazeker, want niet de onderwijswereld of de markteconomie beslist, maar de politiek. En een groep van zo ’n driehonderdduizend is een hele grote groep. En die kun je best eens (uit)knijpen. En dan komt er vast nog wel wat sap uit.

Netjes heet het dat als de salarissen van ambtenaren bevroren gaan worden in de komende jaren, het niet zeker is of de leraren daarbij ontzien kunnen worden.
Ja hoor, daar gaan we weer. Heb je doorgeleerd, ben je juf geworden, heb je zelfs een studie erbij gedaan om een nog hoger niveau te halen (gelukkig zijn die er ook nog) en dan wordt je salaris bevroren of gewoonweg ingepikt.
Niks betere carrièreplanning, niks meer verdienen en betere onderwijzers voor de klas.

Laten we nu ophouden met de borrelpraat. Goede leerkrachten kosten gewoon geld. Meer geld als er nu betaald wordt en om betere juffen en vooral ook weer meesters (terug) te krijgen, kost dat nog meer geld. Want niemand werkt alleen in het onderwijs omwille van de roeping of een soort idealisme.
Er moet ook brood op de plank en verdiend worden zoals andere HBO of universitair gestudeerden verdienen.

De (school) alarmbel luiden.
Onderwijs, let op uw zaak. Of, in termen van het vak, blijf bij de les.
Het is weer zomer.
Al jaren traditioneel een periode waarin alles wat minder strak staat, wat losjes gaat en de politiek een ‘kunstje’ bedenkt. Het zijn nog voorzichtige plannen, maar ook een eerste aankondiging van een aankomende salarismaatregel. En dreigen kan in de politiek snel omslaan in regelen. Zeker als iedereen in het overlegorgaan weer meegaand is en wel snapt dat wij allemaal mee moeten helpen in tijden van krapte. Het klinkt wel leuk, maar het brengt geen betere juffen en meesters voor de klas! Integendeel!

Minder salaris? Natuurlijk niet. We lopen nu al achteraan in Europa.
Bijna de grootste klassen, de meeste kinderen met gedragsproblemen per school, de (bijna) minste betaling. Hoe zo, Nederland als onderwijsland. We praten leuk, maar doen niks. En dan nu ook nog inleveren?

Misschien wordt het tijd nu eens stevig in te zetten.
Geen nieuwe plannen meer, geen nieuwe dingen meer bedenken, maar het onderwijs inhoudelijk eens langere tijd met rust laten en de tijd gunnen dingen werkelijk te laten groeien. Het onderwijs als de organisatie die de eigen problemen bést zelf kan oplossen. Dat is pas écht adaptief in het onderwijs.

Niet bang zijn voor die borrelpraat over lange vakanties (wat overigens wél waar is en waar ook best over gepraat kan worden, nietwaar), niet steeds weglopen voor de discussies over het salaris. Minder coöperatief zijn en duidelijker neerzetten dat dit nu écht niet kan!

En dan niks poldermodel en overleg. Laat de politiek weten wat de stand van zaken werkelijk is. Laat weten dat onderwijs nooit, nooit de sluitpost van de politieke agenda kan worden.
Dan maar een hele, hele, lange vakantie en een hete herfst in de scholen.