Written By Willem Stokroos. On Aug 10. In School

Nederland, onderwijsland in vele soorten scholen.
De scholen in ons land zijn te verdelen naar hun onderwijsideeën en naar hun achtergrond in godsdienst of juist het niet hebben van een godsdienst. Een kleine opsomming. Die ongetwijfeld niet volledig zal zijn of hier en daar een beetje te kort doet aan een enkel schooltype. Vandaar dat wij op voorhand zeggen dat een ruimere oriëntatie heel belangrijk is.

Openbare scholen.
Ons land kent geen staatscholen. Tenminste, geen scholen waar de overheid de baas is en alles regelt. Wat de staat wel moet doen, is zorgen voor voldoende onderwijs in elke omgeving. En die scholen die door de overheid gesticht worden, zijn openbare scholen.

Openbare scholen zijn dus gesticht door de rijksoverheid. En verder zelf baas in het gebouw. Ongeveer eenderde van alle Nederlandse kinderen bezoekt het openbaar onderwijs. Kenmerk is dat iedereen ongeacht godsdienstige achtergrond er welkom is. Er wordt geen les gegeven in welke godsdienst dan ook of vanuit een godsdienst. Uiteraard wordt er wel aandacht gegeven aan allerlei geestelijke stromingen. Maar dat is een wettelijke verplichting.

Bijzondere scholen.
Bijzondere scholen zijn

• rooms-katholiek,
• protestants-christelijk,
• joods,
• islamitisch
• humanistisch.
• algemeen – bijzonder.

Deze scholen zijn gesticht door een groep mensen, een kerk, een vereniging. Mensen die willen dat kinderen les krijgen vanuit een bepaalde gedachte. Overigens worden ook deze scholen betaald door de overheid.
Ze hebben dus bepaalde pedagogische (opvoedkundige) en didactische (onderwijskundige) uitgangspunten en zijn ontstaan vanuit een richting. Een godsdienst (of juist dus niet zoals de algemeen bijzondere) van waaruit ouders van kinderen willen opvoeden en willen dat hun kind les krijgt.
Deze scholen kunnen kinderen aannemen die bij de achtergrond en ideeën van die specifieke school horen. En dus ook weigeren.

Tweederde van de Nederlandse leerlingen gaat naar een school vanuit een godsdienst of algemeen -bijzondere school.

Een indeling naar onderwijssoort zou op de onderstaande manier kunnen:
Een niet volledige opsomming. De meest voorkomende ‘soorten’ zijn genoemd. Daarnaast zijn er nog allerlei minder bekende en minder voorkomende schoolsoorten zoals bijvoorbeeld het ‘iederwijs’ onderwijs.

De Montessorischool.
Maria Montessori ging ervan uit dat kinderen per ontwikkelingsfase speciale belangstelling voor bepaalde dingen hebben. Daarom worden kinderen op de Montessorischool niet ingedeeld in klassen, maar in “leergroepen”. Ze zitten bij kinderen van hun eigen niveau. Dus dat zijn niet altijd kinderen van dezelfde leeftijd. De Montessorischool gebruikt leermiddelen die kinderen stimuleren zichzelf te ontwikkelen. Daardoor werken kinderen er zoveel mogelijk zelfstandig.

De Jenaplanschool.
Ook deze school kent geen klassen, maar stamgroepen waarin kinderen van verschillende leeftijden en niveaus door elkaar zitten. Elk kind zit twee tot drie jaar in dezelfde stamgroep met dezelfde stamgroepleider (meester of juf). De school kent een ordening in activiteiten. Er zijn er vier. Ten eerste het gesprek, vooral het kringgesprek aan het begin van de dag. Ten tweede het werk: het leren rekenen, schrijven enzovoort. De derde activiteit is het spel. Tot slot hecht de Jenaplanschool veel waarde aan vieringen, niet alleen van verjaardagen, maar ook het overgaan van de ene naar de andere stamgroep of het afsluiten van de week.

De Vrije School.
De Vrije school is gebaseerd op de antroposofische ideeën van Rudolf Steiner. De school besteedt net zo veel aandacht aan de kunstzinnige en sociale vorming als aan de intellectuele ontwikkeling. De school doet veel aan dramatische en muzikale expressie en kunstzinnige vorming. Kinderen mogen er lang “kleuteren”, pas als de leerlingen zeven zijn leren ze lezen en schrijven. Kinderen zitten vanaf groep 3 in jaargroepen en houden dan in principe dezelfde leerkracht tot en met groep 8. De Vrije School heeft ook een afdeling voor voortgezet onderwijs.

De Daltonschool.
De Daltonschool werkt met klassikale uren en taakuren. De kinderen zitten in leeftijdsgroepen bij elkaar. Een aantal activiteiten doen ze als groep, maar veel doen ze zelfstandig in de taakuren. Jonge kinderen krijgen een kleine opdracht, maar naarmate de kinderen ouder worden breidt de taak uit naar een morgentaak of een weektaak. De taken die gedaan moeten worden liggen vast, maar het kind bepaalt zelf in welk tempo en in welke volgorde hij wil werken. De vorderingen van het kind worden in een takenboek bijgehouden. De leerkracht is een soort begeleider. Hij stimuleert en helpt.

Heel veel reguliere scholen hebben wel iets van de vernieuwers. Wat hen kenmerkt is dat ze vaak minder strak zijn in de regels en het goede willen behouden en niet alles van een richting overnemen.
Een type school wat de laatste tijd wel aan populariteit wint is juist een richting die op basis van bewezen dingen (evidence based) onderwijs wil geven. Grote aandrijfkracht van dit type is de Amerikaan Robert Marzano.

Speciaal onderwijs.
Speciale scholen voor basisonderwijs zijn er voor kinderen die moeilijk leren en kinderen met gedragsproblemen. Er wordt alles aan gedaan om kinderen met problemen zolang mogelijk op de gewone basisschool te houden. Vaak lukt dat ook wel met extra hulp. Als het toch niet gaat, kunnen kinderen naar een speciale school voor basisonderwijs.

Voor kinderen met een handicap zijn er ook scholen voor speciaal onderwijs. Dit onderwijs is bedoeld voor kinderen met een visuele handicap, dove of slechthorende kinderen, kinderen met psychische problemen, lichamelijk gehandicapte of langdurig zieke kinderen. Maar ook voor kinderen met een handicap is het steeds vaker mogelijk om toch naar een reguliere basisschool te gaan. De school krijgt daarvoor extra geld en wordt geacht de omstandigheden zo te maken dat een kind met een beperking er ook terecht kan.