Written By Peter van der Naald. On Oct 27. In School

Een no nonsense school?
Een landelijk dagblad. Een artikel. Daarin twee schooldirecteuren die er voor pleiten dat een basisschool zich weer gaat bezig houden met wat een school eigenlijk moet doen: les geven. Is het zo erg gesteld in de scholen dat er te weinig les gegeven wordt, dat er te veel hocus pocus is binnen de schoolmuren?

Kritiek leveren.
De directeuren Reinier Bos en Frank Voskuilen uit Haarlem, hebben een heus manifest opgesteld waarin ze uitleggen wat er fout zit en waarom scholen meer kunnen doen aan les geven. En ze laten weten wat er allemaal als ballast in de school zit.

Het vervelende van een artikel in een krant is dat kranten willen scoren en dat ze de lezer daarom ook direct de meest aansprekende dingen voorschotelen.
Als je alleen de top 10 van onzinzaken op scholen leest, krijg je de indruk dat deze heren niks meer willen en alleen nog maar het stof van het krijtje door de lokalen willen zien dwarrelen. De krant doet je geloven dat de tijd van het krijtje en zwarte schoolbord terug moet komen.

Gezondheid en Fitnessbladen

Nuanceren.
Maar enige nuance is op zijn plaats.
Dat doen we aan de hand van enkele vragen: Wat is de belangrijkste activiteit van een basisschool? En wat is de belangrijkste taak van een leerkracht?

De vragen zijn als een open deur die ingeschopt wordt. Ja, zelfs uit de hengsels vliegt. Het antwoord op de vraag naar de taak van een school, is natuurlijk dat de school les geeft en daarmee kinderen iets leert. En verder moet de school meer en meer de kinderen opvoeden en sociaal ‘gewoon’ gedrag bijbrengen.
En als de mannen uit Haarlem dát bedoelen, hebben ze volkomen gelijk! Waar je ook over vergadert en wat je ook wilt doen in je school, het belangrijkste is wat er in de klaslokalen gedaan wordt aan leren en opvoeden.

De andere vraag, wat het belangrijkste is voor een leerkracht, is minder leuk en schuurt wat. De belangrijkste taak van een leerkracht is die lesstof die een school wil overbrengen (de methodematerialen, de boekjes, e.d.) zó vertalen dat elk kind in de groep daar iets mee kan. Dat betekent een aanpassing van de materialen aan de kinderen. En dat moet zo gebeuren dat de kinderen daar plezier aan beleven en dat ze het werk graag doen.

Zelf je lesstof bepalen.
Het betekent eigenlijk dat de heren directeuren, gelijk hebben in hun belangrijkste klacht.
Je bent er als school niet voor al die anderen. Al die instanties die lespakketten bedenken die je als leerkracht, zo gemakkelijk kunt gebruiken en waarvan jij dan kunt zeggen dat je een serie biologie of wereldoriëntatie hebt gegeven op het thema ‘energie’.
Het enige wat je werkelijk hebt gedaan is door Greenpeace voorgekookte lessen en standpunten, doorsluizen.

Een school moet altijd kritisch kijken naar wat ze aanbiedt. En niet achter allerlei instanties en organisaties aanrennen die weer eens iets leuks bedacht hebben. Meestal zó dat men er vooral zelf veel voordeel van heeft.

En ja, deze no nonsense directeuren hebben ook gelijk dat er veel vergaderd wordt over onbelangrijke dingen. Als je in oktober nog met de Heiligman moet beginnen is het al te laat. Als je in september niet een projectgroep over kerst laat vergaderen, komt die kerstviering met toeters en bellen niet op tijd klaar.

Permanente drukte.
Het gevolg: uit eigen ervaring weten directeuren dat als ze nieuwe dingen moeten regelen in de school, ze dit direct na de zomervakantie moeten starten. Als het eenmaal na de herfstvakantie is, zijn de kinderen druk, drukker, drukst. Want van Sint Maarten hollen we naar die andere Sint en daarna komt de Kerstman om de hoek. En het is na de jaarwisseling, dat het rustiger wordt.

En leerkrachten dan?
Die werken van piek naar piek. Van lampionnen naar Nicolaas schoenen, naar kersttaferelen en daarna snel op weg naar de voorjaarstafels en vervolgens door naar de ‘hoogtijdagen’ van het voorjaar: Moederdag, Vaderdag, Pasen en dan snel op weg naar het einde van het schooljaar feest.

Met scherp schieten.
De schrijvers van het manifest schieten met scherp. En terecht! Het zal hun wel niet in dank afgenomen worden. Maar het is wel waar: het schooljaar lijdt onder permanente stress. En die wordt voornamelijk veroorzaakt door de dingen die van buiten af op de school neergelegd worden. Van bovenschoolse managers, via inspecties, milieu organisatie, goed bedoelende lokale clubs en wat er allemaal meer langs komt.

Doorschieten.
Maar ze schieten ook enigszins door. Laten we een school wel een school laten.
Juffen- en meestersdagen zijn onzin.
Maar op een middelgrote school een jarige ontvangen in je eigen klas, kan best. Tsja, als je een grote leerfabriek hebt met tussen de 500 en 600 kinderen?! Dan wordt een rondgang door de school wel een hele toestand die elke dag dus ingebouwd moet worden.

Het schoolzwemmen? Ach, leuk hoor. Maar de meeste gemeentes hebben de subsidies voor deze natte gymnastiek allang afgeschaft. En ja, kinderen kunnen prima buiten de school leren zwemmen.

Dat school-tv alleen een onderbreking is van de ochtend en dat er nog even door een bijbehorend (en vaak veel te duur) boekje gebladerd wordt, is gewoon waar. Dat is geen lesgang en zeker niet in de plaats van een bepaald vak.
De inloopochtenden waar ouders leuk mee doen en het zo gezellig is, dat is leuk. Maar het vraagt veel voorbereiding en als de ouders de discussie nadien nog even aangaan, ook nog wat nawerk.
Als alles thuis nog even besproken wordt en pa en ma een mening formuleren waar de kinderen bijzitten, komt het vervolgens nog een keer terug in de klas. Want de kids vertellen de juf morgen wel even wat pappa er nu van vond.

Grenzen.
Er zijn grenzen. Schoolreisjes (gewoon met een bus een dag naar een dierentuin wel te verstaan) zijn heilig. De verdere fratsen kunnen wel in de herfstvakantie.
En elke maandagmorgen vertellen over die leuke dingen die we allemaal thuis gedaan hebben, komt inderdaad neer op altijd dezelfde kinderen die iets vertellen. Maar ook op dezelfde kinderen die nergens over praten. Omdat er niks te vertellen is.

Dus: Een school moet les geven. En kritisch zijn op wat men onderwijst. En sociaal acceptabel gedrag leren vertonen. Dat is een gedeelte van de opvoeding die eigenlijk thuis zou kunnen worden gedaan.

Maar alles schrappen wat niet over lesgeven gaat, lijkt inderdaad op een school waar geen computers staan, waar geen nieuwe middelen gebruikt worden en waar de geur van krijtjes weer door de gang en lokalen trekt. En dat was een duffe geur. Een spruitjeslucht zogezegd.