Written By Ankie de Zwaan. On Sep 01. In Opinie

Armoede erfelijk?

Het Sociaal Cultureel Planbureau heeft laten onderzoeken of een arme jeugd ook lijdt tot een armoedig leven.
En de ‘gelukkige’ conclusie moet zijn dat slechts 15 % van de kinderen die in armoede opgroeit ook een armoedig bestaan als volwassen heeft. Kennelijk is het een goede uitkomst dat anderen zich aan de armoede ontworstelen.
Een andere conclusie is dat de armoede mede bepaald wordt, ja zelfs bijna in een rechte lijn afhankelijk is, van het opleidingsniveau van de vaderpersoon.

Een enkele opmerking lijkt ons gerechtvaardigd.

Het onderzoek heeft een mooi kaft. Een kind dat een schoolgebouw uitrent. Er is dus al een link gelegd met onderwijs, school, opleiding. Of zou dit een onbedoeld effect zijn van het gebruikte plaatje van het rennende meisje (!?).
In elk geval is eenvoudig vast te stellen dat armoede en de manier waarop kinderen op school door het leven gaan, aan elkaar gekoppeld zijn. We schreven er al eerder over.

Enkele eigen vaststellingen.
Wij hebben geen duur onderzoek laten doen maar kunnen wel een paar dingen vaststellen.

Het opleidingsniveau van de vader?
Volgens de krant is het opleidingsniveau van de vader doorslaggevend voor de kans op armoede in iemands jeugd.
Wij denken dat dit niet de vader is, maar degene die het grootste inkomen in een gezin heeft en dat kan ook heel goed de moeder zijn. Maar we denken vooral dat er in veel gezinnen beneden de armoedegrens sprake is van één-ouder gezinnen zonder vader. Met een moeder met weinig opleiding en nagenoeg geen kansen op betaalde arbeid. Anders dan hier en daar af en toe ergens zwart werken.

Wat is dan armoede.
Wat we constateren is dat er steeds meer gezinnen zijn die er voor uitkomen dat ze eten van de voedselbank en van producten die gisteren over datum waren.

Dat ze zitten op meubels en leven met spullen die in kringloopwinkels gehaald zijn. Overigens een mooi woord. Proef het eens: kringloopwinkels. Eigenlijk de vergaarbak van wat rijk Nederland kwijt wil en weggooit.
Ga op de dag van nieuwe aanvoer maar eens een half uur voor openingstijd bij zo ’n pand kijken en verbaas je over de rij die er dan al staat! Op een tochtig industrieterrein of een achteraf boerderij waar de zaken opgeslagen liggen en je kunt zien wat armoede is.

Schoolreisjes.
Feit zonder onderzoek: Er zijn steeds meer scholen die het schoolreisje ter discussie stellen.
Omdat het te duur zou zijn? Omdat het onbetaalbaar wordt?
Nee, omdat er steeds duidelijker een tweedeling is. Kinderen die in welstand opgroeien zijn overal al geweest en snel verveeld met weer een dagje pretpark en kinderen die thuis niks te makken hebben, kunnen sowieso geen geld uittrekken voor een dagje pretpark met patat en ijs.
Waarom dan nog zo veel geld uitgeven? De arme gezinnen kunnen het wel beter gebruiken en de andere gezinnen gaan ‘in het weekend’ wel even naar …………

Maar meestal hebben scholen het dan over educatieve doelen en alternatieve dagen. Het zou beter zijn als de echte discussie gewoon maar gevoerd werd over armoede en een tweedeling tussen arm en rijk.

Feestjes en verjaardagen.
Feit: steeds meer kinderen raken sociaal geïsoleerd omdat ze niet voor feestjes gevraagd worden en zelf geen verjaardagfeestjes kunnen geven.
Want om een beetje mee te doen, moet er wel iets geregeld worden en is alleen taart, ranja, spelletjes en tv kijken niet genoeg.

Degenen die geen cadeautjes kunnen betalen worden niet gevraagd of haken zelf met een smoes af. En dat doet verschrikkelijk pijn bij die kinderen en hun ouder(s). Om over zelf zo ’n middagje mogen geven als je jarig bent, maar niet te spreken.

De armoedegrens.
Feit: het aantal gezinnen onder de armoedegrens neemt nog steeds toe. En zal de komende jaren echt niet afnemen.
Als dit niet komt omdat er een erfelijke factor in zit, is het probleem nog groter als gedacht.
Want dan zijn er dus velen die in redelijke welstand opgroeien en vervolgens sterke verhalen mogen vertellen aan hun eigen kinderen, maar deze welstand niet kunnen vasthouden.
Dat kan alleen maar betekenen dat er een mooi onderzoek is gehouden dat vertelt dat je niet arm hoeft te blijven, maar wel een groot risico loopt het te worden.

Goedkope kleren.
Feit: een bekend winkelketen van goedkope kleding wil graag zo voor de dag komen dat ze ook voor de niet allerarmsten goed genoeg is. Zo ’n campagne als die keten met dat matroosje als logo nu voert, kost veel geld.
Dat geld moet er weer uitkomen. Daar is marktonderzoek naar gedaan. Wat betekent dat men markt ziet voor zichzelf. En dat betekent helaas dat men voorziet dat er steeds meer mensen in de situatie gaan komen dat er goedkoper ingekocht moet worden. Dat is in gewoon Hollands een groeiende armoede.

Kopen bij postorderbedrijven.
Feit: de enorme berg kopen op afbetaling bij postorderbedrijven en anderen die op afstand in te schakelen zijn, groeit! Steeds meer mensen kopen op de pof. Niet omdat dit alleen gemakkelijk is, maar ook omdat er dan nog niet afgerekend hoeft te worden. Een teken van opkomende armoede.

Werk en opleiding.
Feit: De meeste gezinnen onder die armoedegrens of net daarboven zijn afhankelijk van de overheid als het gaat om hun inkomen. Geen werk maar een ww. uitkering of een andere, sociale uitkering. Juist daar zal de komende jaren het mes in gezet worden door de overheid en dat zal betekenen dat zo ’n onderzoek er over, zeg 5 jaar, wel eens heel anders uit zou kunnen zien.
De kans om zich te ontworstelen aan de armoede van thuis wordt waarschijnlijk kleiner. De erfelijke factor in armoede daardoor groter.

Onder elkaar.
Mensen die leven in armoede gaan om met anderen in armoede. Omdat ze dingen met elkaar delen, maar ook omdat ze door ‘de rest’ niet meer gevraagd worden in allerlei sociale dingen.
Een buurvrouw op de koffie vragen betekent toch dat je een wat beter koekje op de tafel moet zetten, nietwaar. Waar haal je dat geld vandaan….

Zwart rijden.
In dezelfde krant als waar het onderzoek aangehaald werd, stond, ja zelfs op dezelfde bladzijde, een verhaal van een “deskundige” die van dichtbij, namelijk thuis, die armoede meemaakte.
Een oudere mevrouw die vroeger advocaat had willen worden. Kennelijk was het verstand er naar. Maar vervolgens naar de modevakschool moest omdat het geld voor de goede middelbare opleiding er niet was. Evenmin als de reiskosten naar die andere school in een ander dorp.

En dus werd haar leven anders dan zelf bedacht. Toen ze later in een scheiding kwam, kwam ook de armoede terug. Het eindigt met bejaarden met een kleine uitkering die noodgedwongen zwart reizen met de trein.

Armoede, niet erfelijk?
Kinderen die huppelend de school uitlopen op een kaft van een onderzoek. Kinderen die in armoede opgroeien en niet anders weten. Kinderen die niet allemaal arm blijven, maar toch ……

Gelijke kansen voor iedereen? Vergeet het maar. Zie het voorbeeld van de oudere dame die geen advocaat werd.

Een dubbeltje kan misschien een paar centen meer worden, maar een dubbeltjes wordt nog steeds niet zo maar een kwartje.