Openbare scholen.
Ons land kent geen staatscholen. Tenminste, geen scholen waar de overheid de baas is en alles regelt. Wat de staat wel moet doen, is zorgen voor voldoende onderwijs in elke omgeving. En die scholen die door de overheid gesticht worden, zijn openbare scholen.

Openbare scholen zijn dus gesticht door de rijksoverheid. En verder zelf baas in het gebouw. Ongeveer eenderde van alle Nederlandse kinderen bezoekt het openbaar onderwijs. Kenmerk is dat iedereen ongeacht godsdienstige achtergrond er welkom is. Er wordt geen les gegeven in welke godsdienst dan ook of vanuit een godsdienst. Uiteraard wordt er wel aandacht gegeven aan allerlei geestelijke stromingen. Maar dat is een wettelijke verplichting.

Bijzondere scholen.
Bijzondere scholen zijn

• rooms-katholiek,
• protestants-christelijk,
• joods,
• islamitisch
• humanistisch.
• algemeen – bijzonder.

Deze scholen zijn gesticht door een groep mensen, een kerk, een vereniging. Mensen die willen dat kinderen les krijgen vanuit een bepaalde gedachte. Overigens worden ook deze scholen betaald door de overheid.
Ze hebben dus bepaalde pedagogische (opvoedkundige) en didactische (onderwijskundige) uitgangspunten en zijn ontstaan vanuit een richting. Een godsdienst (of juist dus niet zoals de algemeen bijzondere) van waaruit ouders van kinderen willen opvoeden en willen dat hun kind les krijgt.
Deze scholen kunnen kinderen aannemen die bij de achtergrond en ideeën van die specifieke school horen. En dus ook weigeren.

Tweederde van de Nederlandse leerlingen gaat naar een school vanuit een godsdienst of algemeen -bijzondere school.

Een indeling naar onderwijssoort zou op de onderstaande manier kunnen:
Een niet volledige opsomming. De meest voorkomende ‘soorten’ zijn genoemd. Daarnaast zijn er nog allerlei minder bekende en minder voorkomende schoolsoorten zoals bijvoorbeeld het ‘iederwijs’ onderwijs.

De Montessorischool.
Maria Montessori ging ervan uit dat kinderen per ontwikkelingsfase speciale belangstelling voor bepaalde dingen hebben. Daarom worden kinderen op de Montessorischool niet ingedeeld in klassen, maar in “leergroepen”. Ze zitten bij kinderen van hun eigen niveau. Dus dat zijn niet altijd kinderen van dezelfde leeftijd. De Montessorischool gebruikt leermiddelen die kinderen stimuleren zichzelf te ontwikkelen. Daardoor werken kinderen er zoveel mogelijk zelfstandig.

De Jenaplanschool.
Ook deze school kent geen klassen, maar stamgroepen waarin kinderen van verschillende leeftijden en niveaus door elkaar zitten. Elk kind zit twee tot drie jaar in dezelfde stamgroep met dezelfde stamgroepleider (meester of juf). De school kent een ordening in activiteiten. Er zijn er vier. Ten eerste het gesprek, vooral het kringgesprek aan het begin van de dag. Ten tweede het werk: het leren rekenen, schrijven enzovoort. De derde activiteit is het spel. Tot slot hecht de Jenaplanschool veel waarde aan vieringen, niet alleen van verjaardagen, maar ook het overgaan van de ene naar de andere stamgroep of het afsluiten van de week.

De Vrije School.
De Vrije school is gebaseerd op de antroposofische ideeën van Rudolf Steiner. De school besteedt net zo veel aandacht aan de kunstzinnige en sociale vorming als aan de intellectuele ontwikkeling. De school doet veel aan dramatische en muzikale expressie en kunstzinnige vorming. Kinderen mogen er lang “kleuteren”, pas als de leerlingen zeven zijn leren ze lezen en schrijven. Kinderen zitten vanaf groep 3 in jaargroepen en houden dan in principe dezelfde leerkracht tot en met groep 8. De Vrije School heeft ook een afdeling voor voortgezet onderwijs.

De Daltonschool.
De Daltonschool werkt met klassikale uren en taakuren. De kinderen zitten in leeftijdsgroepen bij elkaar. Een aantal activiteiten doen ze als groep, maar veel doen ze zelfstandig in de taakuren. Jonge kinderen krijgen een kleine opdracht, maar naarmate de kinderen ouder worden breidt de taak uit naar een morgentaak of een weektaak. De taken die gedaan moeten worden liggen vast, maar het kind bepaalt zelf in welk tempo en in welke volgorde hij wil werken. De vorderingen van het kind worden in een takenboek bijgehouden. De leerkracht is een soort begeleider. Hij stimuleert en helpt.

Heel veel reguliere scholen hebben wel iets van de vernieuwers. Wat hen kenmerkt is dat ze vaak minder strak zijn in de regels en het goede willen behouden en niet alles van een richting overnemen.
Een type school wat de laatste tijd wel aan populariteit wint is juist een richting die op basis van bewezen dingen (evidence based) onderwijs wil geven. Grote aandrijfkracht van dit type is de Amerikaan Robert Marzano.

Speciaal onderwijs.
Speciale scholen voor basisonderwijs zijn er voor kinderen die moeilijk leren en kinderen met gedragsproblemen. Er wordt alles aan gedaan om kinderen met problemen zolang mogelijk op de gewone basisschool te houden. Vaak lukt dat ook wel met extra hulp. Als het toch niet gaat, kunnen kinderen naar een speciale school voor basisonderwijs.

Voor kinderen met een handicap zijn er ook scholen voor speciaal onderwijs. Dit onderwijs is bedoeld voor kinderen met een visuele handicap, dove of slechthorende kinderen, kinderen met psychische problemen, lichamelijk gehandicapte of langdurig zieke kinderen. Maar ook voor kinderen met een handicap is het steeds vaker mogelijk om toch naar een reguliere basisschool te gaan. De school krijgt daarvoor extra geld en wordt geacht de omstandigheden zo te maken dat een kind met een beperking er ook terecht kan.

Op eigen niveau.
Helaas werkt het andersom ook, zoals te verwachten is.
Als kinderen het werk aangeboden krijgen op eigen niveau en in hapklare brokken, zullen ze ongetwijfeld betere prestaties halen. Dat wil zeggen, binnen het verhaaltje van aangepast werk doet jouw kind het ineens wel goed. Maar dan is een 7 als cijfer, alleen maar een 7 voor jouw kind en voor jou als ouder. Daarmee gaat jouw kind straks nog niet naar dezelfde school als die andere zevens.

Het aanpassen van het werk aan het niveau en tempo van het kind, wordt steeds vaker gedaan om minder presterende kinderen te kunnen helpen. En is eenvoudigweg gewoon fout!

Het geeft schijnveiligheid, het brengt het gevoel wel degelijk mee te kunnen.
Adaptief of acceptatie.
Adaptief werken is nergens goed voor en daagt niet uit. Het brengt het kind niet op het idee het beste uit zichzelf te halen. Het enige waar het goed voor is, is het gevoel bij het kind het óók te kunnen.

Leren te accepteren dat er betere leerders zijn en mindere leerders zijn is waarschijnlijk voor de rest van het leven van het kind veel waardevoller. Er zijn tenslotte ook betere en minder goede muzikanten en voetballers in het leven. Het hele maatschappelijke bestel is zo ingericht!

Maar ook die leerkracht van jouw kind, komt aan de beurt.
De juf of meester kan wel mooi beloven alle aandacht voor het kind te hebben, maar met dertig kinderen is een groep is extra aandacht voor elke kind dat op eigen niveau werkt gewoonweg niet mogelijk.

Overigens, als recent onderzoek gelijk heeft, zitten er tussen elke 30 kinderen in een groep al snel 2 a 3 mindere leerders. Op een goede of betere school. Op een zwakkere school worden dit al snel een stuk of 5.
En dan kan de juf of meester wel wat roepen, maar in de koffiekamer is de klacht der klachten tóch wel vaak dat zoveel extra aandacht voor een enkel kind, gewoon niet kan.

Wat wil jij als ouder? Een kind dat zichzelf uitdaagt op een gebied waar hij of zij goed in is en ook op het terrein waar dat net niet zo is? Of een kind dat mooi mee hobbelt en prima presteert. Op het aangepast niveau dan wel.

Wat wil jij als ouder?
Je kind voor de gek houden en dan met een klap de wereld van het voortgezet onderwijs in gegooid worden? Adaptief onderwijs levert zwakkere kinderen het motief om op hun eigen niveau, nog onder dat niveau te presteren. En helaas heeft onderzoek ook al uitgewezen dat dan ook nog gebeurt!

Het heeft waarschijnlijk veel te maken met motivatie, leergierigheid en de omgeving. Als een kind leert door te bijten en ergens voor te gaan, levert dat betere prestaties op als accepteren dat iets ‘op eigen niveau’ moet.
Knokken en elke weer weer moeten, levert kinderen in elk geval het vermogen op tot door zetten en er voor gaan. In de groep. Niet apart. Niks eigen niveau.

Even niks. Tenminste, niks is een groot woord.
De geestelijke en lichamelijke vermoeidheid er uit laten komen. Even moe mogen zijn, het hoofd leeg maken. En daarna opladen voor een nieuw schooljaar. Heel belangrijk.
Even een paar kilo aankomen door het andere leven, het andere eten of gewoon door zelfdiscipline iets dergelijks voorkomen.

En dan over enkele weken weer vol goede bedoelingen een nieuwe groep kids tegen komen. Nieuwe ouders meemaken. Nieuwe avonturen beleven. Al hoeft het niet elk jaar even heftig….

En ook wij van KNS, www.kindnaarschool.nl nemen even vrij.
En vertellen niet waar de diverse schrijvers op vakantie gaan. Al is het van Di Ago (klinkt heel zuidelijk voor een echte Hollander) wel duidelijk dat hij naar zijn geliefde vakantiewoning in het land van stokbrood en kaasjes zal gaan.
En dan na de vakantie een nieuwe medewerker. We kunnen alvast een naam noemen. En ze heet: … we vertellen nog niks. Alleen dat het een ‘ze’ is. Een (jonge) juf.

Prettige vakantie. En kom veilig terug als je weg gaat.

In de crèche.
Uit het onderzoek van mevrouw Albers blijkt dat bij baby’s van 3 maanden bepaalde waarden die op stress wijzen, hoger zijn als de lieftallige kids in een crèche, kinderopvang zijn. Tenminste, als die waarden vergeleken worden met de situatie thuis. Haar eindconclusie is dan ook dat kinderen van nog geen jaar, beter af zijn als ze thuis opgevangen worden en eigenlijk beter niet in een dagopvang kunnen worden ondergebracht.

Enkele verschillen kunnen we al snel herkennen. In een thuissituatie praat moeder (of vader op een pappadag) tegen zijn spruit en is emotioneel betrokken bij zijn/haar eigen kind. Een baby van maar een paar maanden is dan wel geen gesprekspartner voor pappa of mamma, maar andersom wel. Het kind pikt geluiden op, ervaart taal en dat in een omgeving waarvan dit kind tóch merkt dat dit zoiets is als ‘thuis’. Het kind leert ongemerkt al veel. En het lijkt er voorzichtig op dat dit in een setting met vreemden en een niet-thuis omgeving tóch net even ander is.
In een crèche is er een professionele verzorging. De dames (hier zijn nooit pappa dagen met heren verzorgers) hebben wel meer te doen als een licht kinderlijk toontje aan te slaan en opmerkingen te maken als ‘hoe doen wij het vandaag, ja, ja’. Praten doen ze natuurlijk in een opvang echt wel, maar het blijkt uit onderzoek toch anders te zijn.
Kennelijk zijn ook de kleinsten onder ons in staat te merken dat er meer spanning is en dat er meer kinderen te verzorgen zijn. Dat het drukker is, meer lawaai, minder aandacht per kind. Bovendien is de wisseling van de wacht met steeds weer andere verzorgers niet altijd in het voordeel van elk kind.

In de BSO.
Maar nu verder. Het onderzoek beperkte zich tot baby’s. Wij van www.kindnaarschool.nl denken dat die onrust niet goed is. En dat kinderen, ook als ze ouder worden, merken dat zo ’n kinderopvang niet hetzelfde is als thuis. En dat dit doorwerkt bij oudere opvangkinderen.
Een klein voorbeeldje: je hebt als kind vanmiddag in de gang op school toevallig een aanvarinkje gehad met die meester die altijd zo streng is en les geeft in groep 7 (de enige meester in de hele school, want in alle andere groepen zijn alleen maar juffen!). Hij kwam kwaad het lokaal uit omdat je lawaai maakt en bij de deur van zijn lokaal een liedje zong toen je van het toilet kwam en groep 7 net even een dictee had (ja, dat komt nog voor!).
Je vond dat niet leuk! En als je thuis komt, dan ga je even hartgrondig tekeer tegen je moeder (of op die pappapdag, tegen …je snapt het al) over die rotvent. En moeder sust dat wat en komt met wat lekkers aan.

BOEK NU UW VERBLIJF TIJDENS DE ZOMERVAKANTIE 2010 BIJ CENTER PARCS EN PROFITEER VAN DE VROEGBOEKKORTING/KIDSEAT4FREE!

Het lijkt bijna op een tv reclame. En dan is alles weer goed. Maar datzelfde gebeurt niet op een BSO. Immers, vandaag is dat juf Willie en die vind je toch al niet zo aardig. En bovendien vind je dat ze stinkt/ruikt of wat dan ook.
Jij gaat als kind op de BSO niet je hart uitstorten. En dus blijft er iets van frustratie achter in jou als kind. En zo zijn er volop voorbeelden te noemen. Verschillen tussen de beleving en verwerking van dingen als je naar een BSO gaat of naar huis.
Overigens, nu we het even over een toestand hebben die op een tv reclame lijkt. Is het je als leerkracht of ouder wel eens opgevallen, dat zulke situaties nooit neergezet worden in een BSO maar altijd met een veel te jonge en met heel veel aandacht acterende moeder in een veel te grote keuken? Nooit een moeder die thuis werkt en geen tijd heeft, nooit een BSO.

Die BSO zou er daarom wel eens mede de reden van kunnen zijn dat kids moeilijk hun emoties tonen en hun frustraties kwijt kunnen.

Er is meer.
Op een BSO zit de leiding op één ding niet te wachten. En dat is een kind dat zichzelf gaat vermaken met dingen die volwassenen niet kunnen controleren. Of waar volwassenen vanuit hún denkwereld van weten wat daar van komt. En dan denken ze aan weinig goeds. Geen kattenkwaad, geen gedoe, en zeker niet zonder toezicht buiten. Het veld in, het park in, fikkie stoken en streken uithalen.
Gecontroleerd spel en creatieve ontwikkeling op maat. Goed voor het kind (!?).
Het gevolg: afwachtende kinderen die weten dat de BSO juf wel met iets komt. Ze hoeven niet al te veel zelf te bedenken. En al helemaal niets wat tóch nóóit mag.

Volgens ons een verkeerde ontwikkeling. Hoe moeten deze kinderen nu leren uit hun eigen, foute, ervaringen? Om te ontdekken dat spelen met vuur letterlijk en figuurlijk gevaarlijk is, moet je eerst vuurtje mogen stoken. In de échte zin van het woord, of in de figuurlijke zin. Je leert pas dat planken die op je hoofd vallen, pijn doen als je eerst een gammele hut hebt gebouwd.
Je snapt als kind prima dat gevaarlijke trek – en duwspelletjes op en stoep of langs een waterrand, niet slim zijn, als er iemand bijna onder een auto komt of in het water gaat. Maar dan moet je wel de gelegenheid krijgen die dingen eerst eens te doen.

En dat kan niet in de tegenwoordige opzet van de BSO. Arbo-gekeurd ( je kind zou eens iets kunnen overkomen), veilig, met personeel dat weet wat ze moet (hoewel ook daar nog wel iets over te vertellen is) en vooral geen gedoe.

Een oude broek.
In de huidige opzet komt dit gewoon niet goed.
Pleiten wij er voor geen kinderen meer naar een BSO te brengen? Hebben ze daar alleen maar stress? Al vanaf dat ze baby zijn? Welnee.

Wij denken dat er een andere opzet van BSO mogelijk is.
Waar kinderen tóch buiten kunnen spelen (eigen keus) als het regent en waar ze smerig naar binnen kunnen komen zonder angst dat de juf of mamma strak flipt omdat die mooie schoolbroek (duur merk) nu kapot is. Op een BSO is het nu niet helemaal de bedoeling dat je daar een oude broek en trui hebt om buiten te kunnen helpen in de tuin (ook al doe je alles volkomen verkeerd, je leert er wel van).
Een opzet waar ook dingen gebeuren die een volwassene niet bedacht zou hebben. En dan gaan we niet elke keer knutselen met toiletrolletjes en de creativiteit een handje helpen. Sommige kinderen willen gewoon niet creatief zijn. Ze hebben wel wat beters te doen!

Dan accepteren we ook dat een kind zich kan vervelen en daar mee om moet leren gaan. Het recht op vervelen, zogezegd. Zie ook ons artikel over dit onderwerp.
Dan mogen kids ook wel eens ruzie hebben die ‘even’ geregeld moet worden. Rangorde vaststellen zogezegd. Zonder dat de volwassene van dienst alweer handelend optreedt, ons boos toespreekt alsof wij alleen maar kleine kinderen zijn en alles sust. Want onder de oppervlakte blijft het tóch broeien. En morgen op school, dan ….

En dan zal het tijd worden dat op BSO’s zo snel mogelijk niet alleen vrouwen werken. Ook mannen. Waarom? Omdat de invloed van mannen op spel en opvoeding nu eenmaal anders is. Zie je op een BSO wel eens een stuk of zes jongens van dezelfde leeftijd voetballen en de juf doet mee? Nee? Wij dachten het al. Maar dat is wél nodig.

Regelmaat.
En dan nóg een belangrijk onderwerp: zo veel mogelijk dezelfde gezichten in dezelfde groepen. Niet als kind 5 dagen in de week naar een BSO en dan 4 keer een ander tegen komen. Je kunt als volwassen nu wel denken dat er regelmaat in zit omdat immers altijd dezelfde juf op dezelfde dag werkt, maar …
Een kind kijkt niet van maandagmiddag naar maandagmiddag. En herkent op zijn hoogst volgende week dat gezicht en denkt na over hoe die juf ook alweer heet. Dat kind weet alleen dat als jij er vandaag bent als juf, je er morgen niet bent en er iemand anders is.
Maar als jij net gedoe hebt gehad met die strenge meester van in het begin, dan heb je dat verteld (tegen je moeder) en morgen vraagt je moeder of je die meester nog gezien hebt en hoe hij vandaag deed. En dat kan wat moeilijk op een BSO als er elke dag iemand ander is.

Stress op de crèche. Stress op de BSO. Stress in de tijd dat je vrij bent en moet ontspannen, vervelen, een boek lezen, streken uit halen, een spel doet, niet knutselt omdat je daar een hekel aan hebt, met je oude broek aan over de straat ‘schuimt’. Stress als je niet naar school gaat. Dat zullen wel kinderen worden met een kort lontje. Die altijd bezig gehouden moeten worden (want daar raken ze aan gewend) en die weinig binding met thuis hebben.

Een discussie.
Misschien is niet elke kind geschikt voor een kinderopvang. Misschien moet de manier waarop we onze dagen indelen als pappa en mamma en een baan voor beiden, niet alleen is iets te maken hebben met status, hypotheken of een nieuwe auto, maar ook iets te maken hebben met het type kind dat we samen hebben. En misschien moet de dagindeling of weekindeling iets te maken hebben met de manier waarop dit ene kindje opgevoed moet worden. Als je drie kinderen hebt, zijn ze alle drie anders. Je voedt niet alle drie gelijk op. Door je eigen ervaring, maar ook omdat het ene kind het andere kind niet is.

Een ander opzet van de crèche en BSO instellingen zou een begin kunnen zijn van een wat rustigere opvang zonder stress.
Misschien iets om eens over te praten . Binnen de BSO instellingen, de crèches, de scholen. En ook thuis.

Happy kids die centraal staan.
Bijna altijd staat ‘het kind’ centraal. Gelukkig maar. Ook het komende schooljaar staat jouw kind weer centraal in de aandacht van de juf en meester. Alles draait om het kind. Niemand die het in het (school)hoofd haalt dit te veranderen en het eens helemaal anders te zien.

Ergens in een krant kwam ik een artikel tegen over de d en t op het einde van een werkwoord. We kennen allemaal de voorbeelden. Van hoe het moet en, soms of vaker, verkeerd gaat.
In dit artikel ging het over een oudere leerkracht. Deze juf van bijna de pensioenleeftijd wist heel zeker dat een collega iets verkeerd had gedaan en vroeg om een verbetering in de notulen van de vergadering. De zin waar het om gaat was: ‘die extra inzet word je niet uitbetaald’. De oudere juf stelde dat er achter het ‘word’ een t moest omdat ‘je’ geen onderwerp van de korte zin was en dus het weglaten van de t fout was.
En, ze had natuurlijk gelijk om aan word een t te willen toevoegen. Omdat die extra inzet onderwerp van e zin is. Een hele soesa en gedoe in het team! Over een d en een t. (Ingezonden artikel, Volkskrant, 29 mei jl).
De jongere collega zat er gewoon even naast en snapte dit zélf niet. De oudere juf werd er op aangekeken dat zo vol hield terwijl ze toch ongelijk had!?

Veel belangrijker dan dit voorvalletje is nu dat er al heel wat leerkrachten voor een klas staan die deze zaak niet onder de knie hebben. Zelf al opgegroeid in een tijd dat het kind belangrijker was dan de leerstof. En nu zélf voor de klas. Niet alles van de leerstof is deze jonge juf bijgebleven. Sommige dingen moeten nog geleerd worden. Overigens niks mee, want ook een beginnende juf kan niet alles direct weten, nietwaar.

De school is een leerinstituut.
Wat heeft dat met het centraal stellen van mijn kind in de school, te maken, hoor ik je als ouder denken.
Het volgende.
Een school is een leerinrichting. Hoe we het ook bekijken en regelen.
Dat een school een instituut is om iets te leren, zullen we wel allemaal met elkaar eens zijn.
Vervolgens kun je de discussie aan gaan over wát er geleerd moet worden, hoe dat geleerd moet worden en door welke kinderen. In de zin van: moeten alle kinderen alles (kunnen) leren of zijn er gradaties en wellicht zelfs meerdere soorten leersstof.

Als het kind centraal staat, betekent dat nog al wat. Niet de methodes en boekjes maken uit wát er geleerd wordt, maar het individuele kind is de graadmeter. Niet wat een inspectie vindt van de school, maar wat de kinderen aan kunnen is dé beslissende factor. Als het kind centraal staat, komt de leerstof altijd op het tweede plan.

Niks mis mee, als je uitgaat van een wereldbeeld dat recht doet aan elke kind. En er voor zorgt dat iedereen goed terecht komt in de maatschappij.

De praktijk.
Maar toch. Is dat wel zo? Een kleine blik in de praktijk van elke dag in een basisschool, vertelt iets anders.
De meeste leerkrachten zijn nog als die oudere juf (het klinkt bijna oneerbiedig haar zo te betitelen). Ze weten wat ze moeten weten. Ze doen moeite om anderen dit bij te brengen. Ze gaan uit van wat er in een bepaald schooljaar geleerd moet worden.
Niet jouw kind staat daarbij centraal, maar dat wat er in dit leerjaar naar binnen geschoven moet worden als intellectuele bagage. En dat naast de andere zaken zoals de creatieve vakken, gymnastiek (en ook dáár geldt de wet van wát er geleerd moet worden aan vaardigheden), omgang met anders denkenden, geschiedenis, aardrijkskunde, enz.

En als een leerkracht dat al niet zélf al zo ziet, dan melden ‘de anderen’ zich wel. Leerkrachten willen weten hoe ze volgend jaar verder moeten als de boekjes niet uit zijn. De vaardigheden niet groot genoeg zijn, het leesproces niet opgeschoten blijkt en zo nog veel meer.
Als ze geen tafels hebben geleerd, wordt straks het voortgezette rekenen al snel een probleem.
Bovenschoolse managers met als takenpakket de inhoud van het onderwijs (wat een prachtige omschrijving van iemand die zich van bovenaf mag bemoeien met wat jij in je school doet), willen weten welke doelstellingen jij als directeur nu had en of je die gehaald hebt.

Doelstellingen, targets, boekjes die uitmoeten, vaardigheden die in een bepaald jaar aangeleerd moeten zijn. Klinkt dit alsof ‘het kind’ central staat of gaat dit in de meeste scholen nog gewoon over de leerstof.

De inspectie hoeft niets te weten en legt de school gewoon langs de meetlat en constateert dan iets. Je school is goed genoeg of niet. En dat gaat niet over individuele kinderen (Jullie hebben wel érg veel zorgkinderen op deze school. Dat is een echte zorg) maar over opbrengsten en status. De status van de school als leerinstituut, wel te verstaan. Niet over individuele kinderen.

Leerstofritme.
In de praktijk staat helemaal niet altijd het kind centraal. De leerstof bepaalt het ritme van de week en het schooljaar. Laat geen leerkracht anders beweren!
Niet wat er úit het kind komt, maar wat er in moet, is de leidraad voor de dag, de week.

Is dat nu eigenlijk erg? Is de praktijk verkeerd? Heeft die juf die zich druk maakt over een collega die die d en t niet goed op plaatst krijgt, ongelijk?
Misschien eens over praten op school.

Het gaat er niet om dat iedereen altijd alles perfect weet over taalregeltjes. Het gaat er niet om dat die juf met veertig jaar ervaring goed zat en de jonge collega niet. Het gaat er om dat de jonge collega eigenlijk die hele soesa onbelangrijk acht en naar het kind kijkt alsof dát de graadmeter is.

Toch een leerbedrijf?
Welnu, misschien moeten we het gewoon eens hardop zeggen: een school is een leerbedrijf. Een inrichting waar de meeste ouders van vinden dat de kids er iets moeten leren waar ze later in de maatschappij iets aan hebben. Hoeveel ouders weten niet precies te vertellen waar hun kind heen moet na groep 8?
Namelijk allemaal naar een stroom en schoolsoort die een goede toekomst voorspelt. En dan ineens heeft dit minder te maken met wat een kind kán en meestal wat meer te maken met wat ouders denken wat een kind zou moeten worden in de wereld! En dat gaat vaak over een overhemd, een witte kraag, een kantoorbaan of een top job.

Misschien moeten we in een school wel die leerstof veel meer in het midden laten staan als we doen voorkomen. Niet alleen het kind staat dan centraal, maar de combinatie van het kind én de leerstof. Want het gáát wel ergens over op een school en dat is niet alleen wat een kind wil of niet wil. Dat is ook een degelijke basiskennis aanbrengen.

Misschien hoeven we helemaal niet het kind met het badwater weg te gooien als we erkennen dat niet het kind (uiteraard jouw kind als ouder, want we lezen allemaal deze woorden vanuit de ik positie) maar ook wat er geleerd moet worden, belangrijk is. En dan passen we dit per kind aan, aan de mogelijkheden.

En erkennen ook dat dát proces van aanpassen op een bepaald moment stopt.
Dat we niet alles kunnen regelen. Maar we zeggen ook dat we leerkrachten hebben die de taalregels goed kunnen toepassen, die alles weten wat ze moeten weten. Zonder orthopedagogie te hebben gestudeerd. En dat ze alles doen voor je kind. Maar, wel binnen de grenzen van wat kan in een basisschool.

Kinderen hebben er geen voordeel van als ze de helft van hun schooltijd in aparte groepjes zitten, in het kamertje van de juf voor de extra leesles zitten, in en klein groepje moeten werken en niet mee kunnen doen met ‘de rest’.
Kinderen plakken elkaar wel degelijk een plaatje op. Dat hoeven wij niet nog eens over te doen.

Een basisschool is om te leren en niet om bij elk kind apart en individueel alles te begrijpen, te bekijken en vervolgens alles aan te passen. Dat is niet goed voor het kind en niet goed voor de school.

In die school werken nog steeds heel veel mensen met veel vakkennis die gewoon vakwerk kunnen leveren met een hele groep en een enkel individueel begeleid kind. De school is geen loterij waar het resultaat afhangt van de vakkennis van de juf.

Nationale Postcode Loterij

En ouders en inspectie vragen altijd naar resultaten.
En als dát de praktijk is, is niet het kind centraal, maar de leerstof. Hoe vervelend dat ook klinkt. Hoe ouderwets sommigen dat ook kunnen vinden.
Gewoon zeggen.

Schoolgidsje herschrijven?
Maar dan ook die schoolgids en jaarprogramma’s herschrijven.
Een voorzetje:
“Bij ons op school staat uw kind in het midden van de belangstelling. Naast de leerstof die wij willen aanbrengen.
Wij willen als school graag een bepaald niveau bereiken. Dat vraagt u als ouder van ons en ook de inspectie neemt op dit gebied ons, als school, de maat. En wij willen uw kind helpen dit niveau te bereiken. Maar we willen ook eerlijk zijn. Niet iedereen kan altijd, evenveel. Uw kind staat in onze belangstelling. En de leerstof ook.”

Dat is nieuwe eerlijkheid.

In het bos bij het vakantiehuisje.
Dan brengt de baas de mand van Fixie en Faxie, de hondenspullen en de eigen spullen van de baas naar binnen.
Daarna gaan ze eerst een stukje wandelen. Fixie vindt het niet zo leuk want hij is moe en heeft honger. Faxie vindt het wel leuk en rent voor de baas uit naar een bosje op een heuvel.

Het is al bijna helemaal donker als de baas even op een bankje gaat zitten. Fixie gaat naast het bankje liggen. Faxie rent nog een keer door het bosje en ruikt weer de konijntjes.

Een konijnenhol.
Woef, waf, waf blaft hij en snuift bij een hol. Een holletje in de grond. Een mooi rond gat. Hij krabt met zijn voorpoten en wil het hol open maken. De baas roept hem. En Faxie rent terug naar de bank. Fixie slaapt. Naast de bank in het zand. De baas bijna ook. Zijn hoofd gaat op e neer naar voren en dan weer terug. Zijn ogen zijn dicht.
Faxie rent weer naar het bos. Daar ziet hij het konijn…. Faxie rent er achter aan. Het konijn kon heel snel rennen. Maar Faxie ook.

Het konijn rent weg over een weiland en door een ander bosje. Faxie ook. Faxie blaft naar het konijn. Het klinkt heel hard in het donker op het weiland.
Het konijn springt over een sloot. Een hele grote sprong. Maar Faxie is niet bang en ………… springt ook.
Faxie rent nog steeds achter het konijn. Dan wordt hij moe. Wat kan dat konijn hard en lang rennen, zeg!
Het konijn springt weer over een sloot. Een heel brede sloot. En Faxie? Faxie is zo moe dat hij er niet meer overheen kan springen. Hij stopt.

Waar is de baas?
Dan maar terug naar de baas.. maar waar zijn Fixie en de baas? Van welke kant is het konijn gekomen? Nu is hij de weg kwijt. Hij is verdwaald. Faxie blaft en luistert. Maar hij hoort niets. Helemaal niets. Geen blaf van zijn vriendje Fixie.

Hij huilt heel hoog zoals honden dat doen. Hoei, hoei, hoei…..

Dan hoort hij een fluitje. Het fluitje van de baas. De baas zoekt Faxie. Gelukkig maar! Faxie blaft weer. En gelukkig nu hoort hij het fluitje weer en hoort hij ook Fixie terug blaffen… gelukkig.

Hij luistert nog een keer heel goed en begint dan weer te rennen. Nu weet hij precies waar hij langs moet. Honden hebben goede oren en heel goed horen.
Hij rent langs het paadje en over het weiland. Weer hoort hij Fixie blaffen en de baas fluiten. Faxie rent door het bosje en plotseling staat hij bij de baas. Bij het bankje en gelukkig ook bij zijn vriendje Fixie.

De baas bromt.
De baas keek ongerust en bromt een beetje boos. Dat Faxie niet zomaar weg had mogen rennen. En al helemaal niet achter konijnen aan.
Samen lopen ze weer terug naar het huisje. Het zomerhuisje voor de vakantie.
Morgen gaan Fixie en Faxie vast weer naar het bosje lopen en kijken of ze dingen zouden ruiken.
Maar voor vandaag was het mooi geweest en Faxie is nu ook wel beetje moe.

Als ze allebei in het zomerhuisje in hun mand liggen komt de baas de kamer weer in. Met voor allebei een lekker stukje worst.
Dan dromen ze van vakantie, konijnen en lekker draven over weilanden.

Sprookjes vertellen.
In scholen moeten juffen sprookjes vertellen, liedjes leren en dansjes aanleren. En één daarvan is het bovenstaande liedje over de zwanen. Laten wij ook ‘even’ een sprookje vertellen.

Er staat op een mooie plaats in het dorp een wit huis. In de vijver bij het witte huis, zwemmen alleen witte zwanen. En dat doen die zwanen prima. Ook hun jonkies leren goed zwemmen en er is verder niks mis mee.

Verderop staat een bont gekleurd huis. Felle kleuren op de kozijnen, een knalrode voordeur en een mooie regenboog op de zijgevel. Ook niks mis mee. En er is ook een vijver. In de vijver zwemmen witte én zwarte zwanen. De jonkies leren zwemmen en hun eten vangen van de ouders. En dat kunnen ze minder goed als de witte zwanen in de witte vijver. Ra, ra, hoe kan dit?

De zwanenmeester.
De zwanenmeester denkt dat hij na lang onderzoek het antwoord weet. In de vijver met witte en zwarte zwanen gaat het leren van allerlei dingen minder goed omdat vooral die zwarte zwanen minder goed leren……
En hij weet het zeker, want hij heeft het lang en goed onderzocht en hij heeft op allerlei plaatsen in de vijver gekeken. Ook in andere dorpen en daar was het ook zo..

Soorten kinderen.
Laten we de sprookjespraat maar even stoppen. Want het onderwerp is te ernstig om er sprookjes over te vertellen.
Volgens onderzoeker Jaap Dronkers zijn gemengde scholen niet goed. Ze presteren slecht. Niet omdat er islamitische kids op zitten of kinderen van Turkse of Marokkaanse ouders, maar alleen al omdat ze gemengd zijn. Volgens zijn onderzoek is het feit dat die scholen gemengd zijn de voornaamste reden van hun mindere niveau. En dan vooral als het gaat om kinderen uit zuid Europa of noord Afrika……..
Je zou bijna gaan zeggen dat scholen met maar één ‘soort’ kinderen het beste is. Witte zwanen in witte vijvers bij witte huizen en de anderen in een gemengde vijver bij een mooi gekleurd huis. Of zelfs liever nog, zwarte zwanen in een aparte vijver bij een apart huis. Misschien wel een zwart huis.

Zag je als ouder in de vorige zin al twee keer het woord ‘apart’ staan? Het betekent dat we een groep afzonderen. Daar kun je een heel systeem op bouwen. In sommige landen bestaat dat ook. Er zijn betere en mindere scholen. En dat komt omdat er betere en mindere zwanen zijn. Apart, hè?

Scholen en scholen.
Wat Dronkers écht bewezen heeft is dat gemengde scholen mindere prestaties opleveren. Het gaat veel te kort door de bocht om de prestaties op te hangen aan de kleur en de afkomst van de kinderen.
Als dit onderzoek gelijk heeft, zou dat moeten betekenen dat ook veel internationale scholen voor in het buitenland wonende landgenoten, slecht presteren. En dat blijkt moeilijk aan te tonen. Integendeel zelfs.
En dat scholen in grensgebieden van provincies ook slecht scoren.
En dat dit iets te maken moet hebben met de achtergrond van de kinderen. En dát is nu precies nog waar ook! Veel scholen in provinciegrensgebieden scoren en presteren slechter dan verderop. En dat komt daar écht niet door de etnische afkomst….
Het heeft in dergelijke regio’s veel meer te maken met een gebrek aan opleiding van ouders en een veel minder hoog verwachtingspatroon. Over wat ouders denken over wat hun kind zou moeten leren en in het leven moet gaan doen.

Als de zwarte zwanen in de vijver waar ook witte zwanen zwemmen, minder goed leren én er ook nog eens voor zorgen dat de andere zwanen minder goed leren zwemmen en eten vangen, dan vertelt ons dit iets over de oudere zwanen die de jonkies iets moeten leren.

Oftewel, de ouders van kinderen op gemengde scholen hebben misschien wel een minder hoog opleidingsniveau en ook minder verwachtingen van hun eigen kinderen. En omdat hun eigen opleiding minder is en hun baan minder geld en inkomen oplevert, wonen ze waar ze wonen. En dát heeft iets te maken met de manier waarop het op school gaat.

De juf en meester.
En dan komt misschien wel de belangrijkste reden.
Wie leert de witte en zwarte zwanen eigenlijk wat ze moeten weten voor hun zwanenleventje?
Juist. Elke school selecteert zijn eigen leerkrachten. Hoe aantrekkelijk is een school om er te gaan werken? Als we daar eens onderzoek naar zouden doen, dan zal blijken dat op scholen die minder goed presteren, ook minder goed personeel werkt.

Een gevaarlijke aanname? Overdreven? Niet aan te tonen?
In een enkel land om ons heen, kunnen schooldirecteuren zelf beslissen over het aanblijven of vertrek van hun personeel. En daar is vervolgens wel degelijk aantoonbaar dat het vervangen van minder sterke leerkrachten door betere juffen en meesters, het niveau van de school omhoog brengt. En als we dan ook nog eens hogere verwachtingen formuleren én die verwachtingen moeten worden waargemaakt, dan zal blijken dat niet die witte en zwarte zwanen uitmaken hoe goed er geleerd wordt, maar de zwanenmeester en zwanenjuf!

Verwachtingen op school.
Elke personeelsstaf op een school formuleert zijn eigen doelstellingen. En verwachtingen. En als die niet al te hoog ingezet worden, zal op voorhand het leerniveau naar beneden gaan. Of in elk geval niet omhoog.
Stel keien van leerkrachten aan op een school die het moeilijk heeft, die minder presteert en het vrijwel zeker dat het leerniveau omhoog gaat.

Misschien moet de juf wel een andere sprookje vertellen en een ander liedje leren. Niet een liedje waarin het beloofde land gesloten is en niemand weet hoe dat verder moet met die kapotte sleutel. Misschien past dit liedje dan beter:

“Op de bibelebonse berg
wonen bibelebonse mensen
en die bibelebonse mensen hebben bibelebonse kinderen
en die bibelebonse kinderen eten bibelebonse pap
met een bibelebonse lepel
uit een bibelebonse nap”

Gewone mensen hebben gewone kinderen. En gewone kinderen zitten op een gewone school. En leren gewone dingen van gewoon heel erg goede juffen en die ene meester. En die zijn gewoon heel erg hard nodig.

De moraal.
Niet de kleur en de afkomst van een kind maken uit of een school goed presteert. Niet de ligging van een school en de verdeling tussen witte en andere kids is het belangrijkste, maar of er goed en gedegen opgeleid personeel is dat in staat is tegen de stroom in te roeien. En in staat is minder hoge verwachtingen om te buigen naar een beter prestatie -en verwachtingspatroon.

Opleidingsscholen zouden kunnen nadenken over de vraag hoe we aan zoveel mogelijk geweldige juffen en meesters kunnen komen. Schoolbestuurders zouden kunnen nadenken over hoe ze die geweldige leerkrachten naar die scholen toe krijgen.

En die kinderen? Ach, dat is net als met die zwanen. Ze leren vanzelf zwemmen. In welke vijver ze ook moeten ronddobberen.

Tot slot: onzin onderzoek naar de verkeerde dingen vraagt om een onzintekst aan het einde. Leuk liedje wel, overigens.

Oose wiese woose
Wiese walla kristalla
Kristoose wiese woose
Wiese wies wies wies wies!

Het is een breed verspreid misverstand dat de leerkrachten in het basisonderwijs toch heel aardige salarissen verdienen en zeker niet hoeven te klagen. Meestal komen bij de bekende borrelpraat dan ook direct de lange vakanties ter spraken en wordt er even uitgelegd dat onderwijzers genoeg verdienen en te weinig daar voor werken.

Wat dat maar zo. Dat zou namelijk het onderwijs een stukje aantrekkelijker maken. Dat zou minder problemen opleveren omdat er dan meer en vooral ook betere onderwijzers zouden zijn.

Problemen in de groep.
Leraren en onderwijzers in het basisonderwijs bij elkaar opgeteld, praten we over een beroepsgroep van een kleine driehonderdduizend mensen die dagelijks of een gedeelte van de week les geven aan zo ‘n drie en een half miljoen leerlingen en studenten.
Een flinke beroepsgroep. Maar ook een groep die nu al te klein is en waar een grote ramp dreigt: allereerst, de vergrijzing die binnen enkele jaren een kwart van die meesters en juffen zal doen vertrekken. En dat is een te grote groep die in een te korte tijd vertrekt. En de ervaring in de scholen dramatisch zal laten zakken. Dat zal over enkele jaren niet zonder gevolgen blijven!

En vervolgens de veel te kleine aangroei van jonge collega’s. En niet in de minste plaats het snel achteruit hollende niveau van wat er voor de groepen komt te staan. En dat laatste heeft nu al gevolgen: niet genoeg niveau om de kinderen en studenten vóór te blijven, betekent gewoonweg dat ‘het’ niet goed genoeg is. Wij voorspellen dat er steeds meer scholen terecht gaan komen op de grens van een aanvaardbaar niveau.

Steeds meer jongeren kijken wel uit om het onderwijs in te gaan. En zeker jongens willen niet meer. Die willen ergens carrière maken en geld verdienen. En dan is het basisonderwijs wel het laatste waar je gezien wilt worden.

Andere gevolgen?
Veel schooluitval in het voortgezet onderwijs omdat de gegeven lessen maar zo, zo zijn. En steeds meer jonge werkelozen met een opleiding die niet aansluit op de mogelijkheden in de maatschappij.

Een prachtig vak?
Het was al langer tijd een campagne te beginnen om meer jongelui het prachtige vak van het onderwijs in te krijgen. Laten zien dat het een vak is waar je trots op kunt zijn. Waar je het verschil kunt betekenen in het leven van een kind.

Helaas, zal dat dan wél moeten met minder geld en met minder salaris!
Nog minder geld voor de scholen en nog minder salaris voor degenen die voor de klas staan?
Jazeker, want niet de onderwijswereld of de markteconomie beslist, maar de politiek. En een groep van zo ’n driehonderdduizend is een hele grote groep. En die kun je best eens (uit)knijpen. En dan komt er vast nog wel wat sap uit.

Netjes heet het dat als de salarissen van ambtenaren bevroren gaan worden in de komende jaren, het niet zeker is of de leraren daarbij ontzien kunnen worden.
Ja hoor, daar gaan we weer. Heb je doorgeleerd, ben je juf geworden, heb je zelfs een studie erbij gedaan om een nog hoger niveau te halen (gelukkig zijn die er ook nog) en dan wordt je salaris bevroren of gewoonweg ingepikt.
Niks betere carrièreplanning, niks meer verdienen en betere onderwijzers voor de klas.

Laten we nu ophouden met de borrelpraat. Goede leerkrachten kosten gewoon geld. Meer geld als er nu betaald wordt en om betere juffen en vooral ook weer meesters (terug) te krijgen, kost dat nog meer geld. Want niemand werkt alleen in het onderwijs omwille van de roeping of een soort idealisme.
Er moet ook brood op de plank en verdiend worden zoals andere HBO of universitair gestudeerden verdienen.

De (school) alarmbel luiden.
Onderwijs, let op uw zaak. Of, in termen van het vak, blijf bij de les.
Het is weer zomer.
Al jaren traditioneel een periode waarin alles wat minder strak staat, wat losjes gaat en de politiek een ‘kunstje’ bedenkt. Het zijn nog voorzichtige plannen, maar ook een eerste aankondiging van een aankomende salarismaatregel. En dreigen kan in de politiek snel omslaan in regelen. Zeker als iedereen in het overlegorgaan weer meegaand is en wel snapt dat wij allemaal mee moeten helpen in tijden van krapte. Het klinkt wel leuk, maar het brengt geen betere juffen en meesters voor de klas! Integendeel!

Minder salaris? Natuurlijk niet. We lopen nu al achteraan in Europa.
Bijna de grootste klassen, de meeste kinderen met gedragsproblemen per school, de (bijna) minste betaling. Hoe zo, Nederland als onderwijsland. We praten leuk, maar doen niks. En dan nu ook nog inleveren?

Misschien wordt het tijd nu eens stevig in te zetten.
Geen nieuwe plannen meer, geen nieuwe dingen meer bedenken, maar het onderwijs inhoudelijk eens langere tijd met rust laten en de tijd gunnen dingen werkelijk te laten groeien. Het onderwijs als de organisatie die de eigen problemen bést zelf kan oplossen. Dat is pas écht adaptief in het onderwijs.

Niet bang zijn voor die borrelpraat over lange vakanties (wat overigens wél waar is en waar ook best over gepraat kan worden, nietwaar), niet steeds weglopen voor de discussies over het salaris. Minder coöperatief zijn en duidelijker neerzetten dat dit nu écht niet kan!

En dan niks poldermodel en overleg. Laat de politiek weten wat de stand van zaken werkelijk is. Laat weten dat onderwijs nooit, nooit de sluitpost van de politieke agenda kan worden.
Dan maar een hele, hele, lange vakantie en een hete herfst in de scholen.

Als hij hoort dat zijn vriend Kees uitgemaakt wordt voor malloot of debiel, dan wordt Tom heel kwaad.
En als hij zich kan beheersen, stopt hij zijn handen diep in zijn zakken. Maar soms kan hij dat niet en mept er op. En hard. Schelden doet namelijk wel pijn. Vooral als het tegen iemand is die niks terug wil zeggen. Of niet durft.

Ruzie.
En vandaag is het weer zover. Maar nu is het niet Kees die uitgescholden wordt, maar zijn eigen grote zus. Die eigenlijk nooit iemand kwaad doet en altijd wel wil helpen.
Hij hoort een jongen uit de hoogste groep, zo ‘n lange lummel, tegen zijn zus allemaal lelijke woorden gebruiken. Hij schrikt er zelfs van. Stomme trut, achterlijke teef! Kijk eens even uit waar je loopt, als je er aan komt, domme koe…

Hij kijkt naar zijn zus. Die heeft de tranen in haar ogen staan en durft eigenlijk niks te zeggen. De andere kinderen joelen en roepen. Scheld terug!
De jongen uit groep 8 dreigt en vraagt of ze klappen wil. En komt met gebalde vuisten naar de zus van Tom toe. De jongens uit groep 8 roepen.
Pak haar, pak haar. Sla terug, zeggen de andere kinderen. De zus van Tom durft niks te zeggen en beweegt niet meer. Ze lijkt wel verlamd. Van schrik…

En Tom? Hij voelt de boosheid omhoog komen. Het voelt als een warmte die omhoog komt. Uit zijn benen, langs zijn buik en borst. Naar zijn hals en keel. Die voelen nu warm aan. Dan wordt zijn hoofd warm en rood. En dan barst hij uit. Als een vulkaan. Als een enorme vuurwolk die een uitweg zoekt. De boosheid die in één keer los komt.

Klappen.
Hij is wel een hele kop kleiner dan die slungel uit groep 8, maar vliegt hem toch aan. Hij grijpt hem bij de keel en knijpt. En roept. Noemde jij mijn zus een trut? Een teef? En hij slaat met zijn vrije arm op de jongen zijn kop. En hard.

Maar dan krijgt hij ook klappen. De jongen slaat terug. Hij wil zich natuurlijk niet laten slaan door een jochie uit groep 6. Dan gaat hij af voor de andere kinderen van groep 8. En hij slaat ook hard. En scheldt terug.
Achterlijke debiel! Denk jij dat je je zus moet helpen, kleine onderdeur!? Kijk zelf eerst maar eens goed uit, halve gare!
Ik sla je op je bek! Tom voelt de klappenregen op zijn rug en nek. Hij voelt de pijn opkomen. En de tranen. Maar hij houdt vast. En slaat nog eens op het gezicht van die lange. Tot er bloed uit zijn wenkbrauw komt.

Plotseling voelt Tom een harde hand in de kraag van zijn jas. Een hand die hem met kracht achteruit trekt en een flinke duw geeft. Bij de andere jongen vandaan. Als Tom omkijkt, kijkt hij in het boze gezicht van de meester uit groep 8. De andere jongen wordt ook ruw achteruit getrokken. Tom draait zich om en kijkt langs de jongen. En ziet het niet zo blije gezicht van meester Jos.

Oh, oh. Dat kan nooit meer goed aflopen. Er is ruzie en ze hebben beide gevochten. En de lange slungel uit groep 8, bloedt. Uit een wenkbrauw en oog. Tom heeft hem goed geraakt. Dat is niet best, natuurlijk. Vechten op school, is verboden. Heel erg verboden, zelfs. Maar diep van binnen juicht een klein stemmetje dat zegt dat hij zijn zus goed geholpen heeft.

De meester.
Maar die beide meesters kijken niet zo vrolijk. De meester uit groep 8 jaagt de jongen uit zijn eigen groep, naar binnen en zegt dat ie naar de kamer van de meesters en juffen moet gaan. Voor een pleister op zijn wenkbrauw.
En meester Jos driegt Tom een fikse duw te geven als hij niet snel maakt dat hij binnen komt.
Tom rent naar het lokaal van groep 6. En gaat op zijn plaats zitten. Tranen als hete druppels biggelen over zijn gezicht. Niet omdat hij pijn heeft, maar omdat hij zijn zus niet meer gezien heeft. En nu niet weet of alles goed is met haar. En of ze blij is dat hij haar geholpen heeft.

Dan komt meester Jos binnen. Met zijn zus en de meester van groep 8. Die laatste kijkt behoorlijk boos.
Zo vechtersbaas, zegt hij, wat was er nu precies aan de hand?
Zijn zus wil vertellen, maar meester Jos zegt dat Tom zelf maar moet vertellen. En stiekem geeft hij van achter de rug van de andere meester, Tom een knipoogje. Dan is Tom al weer gerust. En vertelt.
Over de woorden die de andere jongen had gezegd. Die vreselijke woorden tegen zijn zus. En hoeveel pijn schelden doet. En de woorden die hij tegen Tom had gebruikt. Hij is geen achterlijke debiel. Alleen af en toe wat anders en wel eens wat druk in zijn hoofd.
Meester Jos loopt naar zijn bureau. Dan komt hij terug met een glaasje water en een pilletje voor Tom.

Gezondheid en Fitnessbladen
Meester Jos begrijpt het allemaal wel een beetje. Maar hij zegt ook dat Tom de volgende keer beter even tot tien kan tellen voor hij er weer opslaat.
En zijn zus kan prima voor zichzelf zorgen.
De meester van groep 8 zegt dat Tom mee moet naar het lokaal van groep 8.
Waarom, vraagt Tom.
Omdat je Jarno zijn wenkbrauw kapot geslagen hebt en daar moet je maar eens even met hem over praten, denk je ook niet. Tom denkt eigenlijk van niet, maar zegt dat niet. Als die meester dat wil… Hij wist niet eens dat die slungel Jarno heette.

Sorry zeggen.
Als de hele stoet bij het lokaal van groep 8 komt gaat net de bel en is de pauze voorbij. Alle kinderen van groep 8 komen binnen. Ze zien Tom en kijken vol bewondering naar hem. Sommigen slaan hem vriendelijk op de rug en schouder. Zo kleine, dus jij durft het op te nemen tegen de grootste jongen van de school, hè? Flink hoor. En je sloeg hem ook nog een blauw oog. En er kwam bloed uit…. Nou, nou.

Dan loopt Tom naar Jarno toe en zegt dat het hem spijt. Tenminste, dat hij hem geslagen heeft tot hij bloedde. Maar als je weer op mijn zus afkomt en dreigt haar te slaan, kom ik weer, zegt hij eer snel achteraan. Net hard genoeg. Jarno hoort het wel en schrikt. En door het geroezemoes hoort de meester van groep 8, gelukkig niets.

Samen met meester Jos loopt Tom terug naar het eigen lokaal. En meester Jos laat nog even weten dat hij eigenlijk wel degelijk boos is.
Maar geeft ook een schouderklop. Natuurlijk moet je voor je grote zus opkomen. En ja, ook meester Jos weet wel dat schelden wel degelijk pijn doet. Want ook hij werd vroeger veel uitgescholden. Omdat hij rood haar heeft. Maar er op slaan kan eigenlijk niet.

Eerst tot tien tellen. En dan ….

Thuis.
Als Tom na schooltijd naar huis komt, is zijn zus al thuis. En hij ziet aan zijn moeder al direct dat ie weet wat er gebeurd is. Zo, Tom, ruzie gemaakt? Gevochten?
Wat is er gebeurd?ze vraagt het terwijl ze de was staat op te vouwen. Ze kijkt niet boos, maar ook niet echt vrolijk.
En Tom vertelt alweer het verhaal. Over de rare woorden en dat de jongen hem voor debiel en achterlijke had uitgescholden.
En dat hij toen heel kwaad was geworden…

Trouwens, wat is eigenlijk een teef, vraagt Tom aan zijn zus. Die krijgt een rode kleur. Gewoon, een hond. Een vrouwtjeshond.
Tom vindt het maar raar. Een teef is een vrouwtjeshond én een scheldwoord. Raar, hoor.

Daarna gaat hij in de hut spelen. Kees komt niet langs en Tom leest in zijn boekjes. In de hut. De poes komt ook niet langs in de hut.

Als Tom ’s avonds naar bed gaat en onder de dekens kruipt, voelt hij ineens poes op zijn bed lopen. Hij gaat recht op zitten en kijkt naar de kat. Dan vertelt hij het verhaal nog een keer. Over de scheldwoorden en de klappen en meester Jos die wel boos was en ook weer een beetje, niet. Poes miauwt alsof ze het begrijpt. Dan slaapt Tom tevreden. En droomt. Van schouderklopjes en grote kinderen die bewonderend naar hem kijken.
Misschien wordt hij later wel bokser…

De vertrekkers.
Ze waren toe aan iets anders. Ze zullen de basisschool nog gaan missen.
Maar ook dan moeten ze naar het voortgezet onderwijs toe. De wereld in. Zich voorbereiden op de periode daarna. Een tijd waarin een vak gekozen moet worden of zelfs al gewerkt gaat worden. Met grote verbazing vertrekken ze. Nu nog even de grote kids van de basisschool. Een afscheidsmusical, een feest en een afsluiting.
Straks zijn ze brugpiepers van een grotere school. Kinderen die tot de ontdekking gaan komen dat er dáár weer andere normen gelden. Dat juf ineens mevrouw heet en de meester geen meester meer is, maar meneer. Dat de conciërge niet alleen gaat over een paar kopietjes maken, maar het hele gebouw regelt.
Tsja, groep 8 vliegt uit.

De blijvers.
Bijna alle andere kinderen zijn toe aan nieuwe leerstof en nieuwe dingen leren. Wat een vreselijk woord, eigenlijk: leerstof. Het klinkt bedompt, stoffig. Het komt er gewoon op neer dat kids in hun nieuwsgierigheid, nieuwe dingen moeten ontdekken. Toe zijn aan meer, nieuw, anders. Misschien bij een andere juf of meester, misschien in een ander lokaal.
Maar in bijna alle gevallen een stapje verder op weg naar diezelfde middelbare school.
Meer aanzien bij de andere kinderen. Want groep 6 of 7 klinkt toch weer alsof je ouder en groter bent dan in groep 5. Eigenlijk alweer een nerveuze groep die iets nieuws gaat beginnen. Zelfs als het in dezelfde school is, met dezelfde kinderen om je heen.

De nieuwkomers.
Sommige kleuters blijven in hetzelfde lokaal omdat ze immers nog maar net op school zijn. Maar weinigen zitten met de kerst in groep 1 en na de zomervakantie al in groep 2.
En dan zijn er de nieuwe kids. En ouders van nieuwe kinderen. Wie zou het meest nerveus zijn, die ouders of die kleintjes?

Een enkel advies.
Naar school gaan, is gewoon. Het wordt voor de meeste kinderen net zo normaal als eten en drinken.
De eerste keren zal er misschien gehuild worden. En er zal wellicht een beetje onbestemde angst zijn dat moeder straks niet meer komt of het verkeerde kindje ophaalt. En moeders zullen onder elkaar praten en elkaars onaangename gevoel versterken.

Maar:
Laat het maar gebeuren. Probeer als ouder vrolijk te zijn en vertel je kind wat er gaat gebeuren.
Maak van het ’inleveren’ van je kind geen show met toeters en bellen. Kinderen zijn daar heel gevoelig voor. Geen afscheid in drie keer, geen gedoe voor de ramen of deuren. Gewoon brengen, afscheid nemen en weg gaan. Nadat je nogmaals hebt afgesproken dat je ‘straks’ terug komt. Maar bedenk ook dat je kind niet weet hoe lang ‘straks’ duurt.

Hoe rustiger jij je als ouder gedraagt, des te minder last heeft je kind van die gang naar de school. Als jij je onrustig gedraagt en laat merken dat je het eigenlijk maar niks vindt, tsja dan zal je kind ook wel angstig en zenuwachtig worden. En dat wil nog wel eens gebeuren bij de oudste kinderen als ze voor de eerste keer naar school gaan. Tenminste, bij de ouders.

Als je je kind weer ophaalt, dan gaat het op dezelfde manier. Gewoon vrolijk vragen hoe het was. Niet als ‘vond je het wel leuk?’ Dát pikken kids er vlug genoeg uit. Hoe zo, is er dan ook een niet leuke kant aan de school? Dát is typisch overbezorgde ouders praat, immers….

Je moet kleine kinderen geen angst aanpraten en je eigen gevoelens van onzekerheid bij je kind vandaan houden.
En als je thuis komt, dan is er iets te drinken, iets te kauwen. Geen snoep of zoetigheid als een soort van beloning. Gewoon een momentje van rust en misschien komt je kind met praatjes over de dag. En dan ben jij er voor je kind.
Let wel: jij bent er voor je kind als dat nodig is. Je kind is er niet voor jou. Als je kind wil spelen of iets anders wil waar jij als ouder geen rol in speelt, dan is dat zo.

En als je merkt dat je kind na enkele dagen of in een tweede week, eens moe wordt? Bel dan gewoon even met de school met de mededeling dat je je kind eens thuis houdt. Het mág, het kán. Tenminste, met een 4 jarige.
Al moet je er geen gewoonte van maken en een kind zo snel mogelijk moet laten wennen aan het nieuwe ritme van de school.

Misschien moeten pa en ma zich er meer op voorbereiden en is ‘die kleine’ er zo maar aan gewend. Lekker spelen met andere kinderen.

School is leuk.
Voor wie weg is naar het voortgezet onderwijs omdat ze toe waren aan de nieuwe uitdagingen.
Voor de anderen, omdat ze er weer een jaar op hebben zitten en nieuwe dingen gaan leren.
Voor de jongsten, omdat ‘school’ er aan komt.
Voor de nieuwe ouders. Omdat school je kind iets (bij) brengt en jij misschien stiekem toch kunt genieten van de tijd die je anders kunt indelen.